Zalige Valentinus 100 jaar thuis in de grafkapel
Op 11 augustus 2026 is het 100 jaar geleden dat pater Valentinus (1818-1905) overgebracht werd van het oude kerkhof aan de Kempische Steenweg naar de grafkapel in de Minderbroederskerk in Hasselt. Ter gelegenheid hiervan wordt er een herinneringsdienst gehouden waarin bisschop Patrick Hoogmartens zal voorgaan. Gelijktijdig start een foto-expositie in de Minderbroederskerk.
“Onvermoeibaar gaf pater Valentinus zich aan het apostolaat”
“De gelovigen drongen massaal aan om pater Valentinus in hun midden te hebben; niet op een kerkhof, maar wel in een grafkapel, die met steun van velen werd opgericht en die tot op de dag van vandaag druk bezocht wordt”, aldus broeder Frans Cuypers ofm, huidig vice-postulator voor de zalige Valentinus.
Buitengewoon in het gewone
Valentinus Paquay werd te Tongeren geboren op 17 november 1828. Hij trad op 3 oktober 1849 in bij de minderbroeders en begon er zijn noviciaat in het klooster van Tielt. Hij werd priester gewijd te Luik op 10 juni 1854 en benoemd te Hasselt om er te blijven tot aan zijn dood. Hij beleefde de franciscaanse spiritualiteit en beklemtoonde de deugdbeoefening van elk moment. Onvermoeibaar gaf pater Valentinus zich aan het apostolaat. Hij verkondigde het Evangelie zonder ophouden. Vooral als biechtvader was hij altijd present.
Menigte
Pater Valentinus overleed op zaterdag 1 januari 1905. Op algemeen verzoek van de Hasselaren liet pater-overste de maandagmiddag het stoffelijk overschot van pater Valentinus in een rouwkapel plaatsen aan de kant van de kerk. Een menigte begaf zich twee dagen lang naar het klooster: armen, rijken, bejaarden, jongelieden spoedden zich naar het stoffelijk overschot.
Begrafenis
Op woensdag 4 januari 1925 volgde de begrafenisplechtigheid met heel wat hoogwaardigheidsbekleders in een overvolle Sint-Rochuskerk. Er werden tweeduizend doodsbeeldjes uitgedeeld, die nadien bijgedrukt werden. Na de afscheidsdienst droegen de leden van de derde orde het stoffelijk overschot. Van aan het klooster tot aan het kerkhof aan de Kempische Steenweg stonden of knielden dichte rijen mensen, niettegenstaande het gure weer.
Oud Kerkhof
Pater Valentinus werd onder massale belangstelling begraven op het oud-kerkhof in Hasselt. Tijdens zijn leven maakte hij grote naam als biechtvader en stond hij bekend als altijd hulpvaardig. Zijn begrafenis bracht een ware mensenmassa op de been en zijn graf werd al gauw een bedevaartsoord. Er werd een grafmonument opgericht, een ontwerp van beeldhouwer Gussé. Het monument kostte 4.000 fr. en het werd ingewijd op 8 augustus 1906. Heel wat mensen bleven zijn graf bezoeken om te bidden tot hem voor steun en uit dankbaarheid voor verkregen gunsten.
“Zijn graf werd al gauw een bedevaartsoord”
Grafkapel voor pater Valentinus
In 1924 kopen de franciscanen een stuk grond met tuin naast de kerk en zij starten een bedelcampagne om een grafkapel op te richten. Twintig jaar na het overlijden van pater Valentinus werd een grafkapel opgericht ter nagedachtenis van pater Valentinus. De architect-ontwerper was E.H. Kanunnik Lemaire, professor bouwkunde aan de KUL. De bouw was in handen van de bekende aannemers L. Douchar en zonen uit Hasselt onder toezicht van Fr. Vandendael, architect te Leuven. Vicaris-generaal van het Bisdom Luik H. Peters verzorgde de eerstesteenlegging op 15 november 1925 en de kapel was klaar in juli 1926.
Overbrenging naar de grafkapel
Op 11 augustus 1926 werd het lichaam van pater Valentinus ontgraven en overgebracht van het kerkhof naar de kapel. Mgr. Rutten, bisschop van Luik, was aanwezig bij de ontgraving. Het lichaam was grotendeels nog gaaf en het habijt ongerept gebleven. Drie geneesheren, de dokters Jadoul, Bollen en Kerkhofs deden de voorgeschreven vaststellingen. Het lichaam werd neergelegd in een dubbele kist, die door de bisschop verzegeld werd. De stoet trok onder massale belangstelling langs versierde straten richting Minderbroederskerk. De kist werd neergezet in de grafkapel en de vloer werd herschapen tot een bloemenzee. Nadien werd op de plek een mausoleum van zwart marmer met het bronzen liggend beeld geplaatst. Na de overbrenging bleef de stroom aan bezoekers van heinde en verre doorgaan. Het grafmonument werd in 1929 overgebracht naar de binnentuin naast de Minderbroederskerk.
“De vloer werd herschapen tot een bloemenzee”
Museum
Sinds april 1947 is er een museum over het leven van pater Valentinus, opgericht in de voormalige ziekenzaal van het Minderbroedersklooster. Het is het oudste museum in Hasselt. Valentinus Paquay bracht de laatste weken van zijn leven in de ziekenzaal door. Zijn doodsbed en het overige meubilair staan nog altijd op dezelfde plaats. Het museum bestaat uit een dertiental compartimenten. Meubels en voorwerpen uit het ouderlijk huis in Tongeren, familieportretten, intrede in de orde, een kopie van zijn cel, zijn apostolaat in Hasselt, de ziekenkapel, zijn jubileumviering van 50 jaar religieus leven, zijn overleven, de eerste tekenen van diepe waardering, zijn overbrenging naar de grafkapel, de erkenning van zijn voorbeeldig christelijk leven.
via Roland Putman