Waar komt die tau toch vandaan?
Van wiskunde tot zegenteken
Jaarlijks op 28 juni is het Internationale Tau-dag, omdat tau een wiskundig getal is. Net als het getal pi. De constante tau is de verhouding tussen de omtrek van een cirkel en zijn straal. Of zoiets… Wie mij kent, weet: getallen en Hans-Peter gaan niet samen… Voor franciscaanse mensen staat de tau dan ook voor iets heel anders. Daarom is deze dag een mooie gelegenheid om te vertellen hoe en waarom dat zo gekomen is.
“Franciscus schrijft het onder brieven als handtekening, zegent er mensen mee en tekent het zelfs op muren.”
In de Bijbel is op verschillende plekken, met name in het Oude Testament, maar ook in het laatste Bijbelboek, de Apocalyps of Openbaring, sprake van een teken waarmee mensen getekend worden ter zegening en ter redding. Er staat vaak slechts ‘het teken’. Bijna nergens staat wat dit teken is. Bijna, want de profeet Ezechiël verklapt het één keer… Helaas is dat in de meeste Nederlandse Bijbelvertalingen weg vertaald. Daar staat gewoon “En dit is het teken.” Punt. In het Hebreeuws wordt deze zin echter gevolgd door de letter tav, de laatste letter van het Hebreeuwse alfabet. Die stemt overeen met de Griekse letter tau.
De tau lijkt qua vorm op onze hoofdletter T, maar is wat sierlijker. Men gaat ervan uit dat telkens waar in de Bijbel van ‘het teken’ sprake is, daar die tav of tau bedoeld is. De tau is dus een zegenteken.
Er wordt zelfs gezegd dat Jezus aan een tau-vormig kruis stierf. Volgens die opvatting is het bovenstuk van het kruis er in latere beeltenissen op gezet om het opschrift van Pontius Pilatus kwijt te kunnen. Je weet wel, dat bordje met I.N.R.I. erop; “Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum”, “Jezus van Nazareth, Koning der Joden”.
In de loop van de geschiedenis pakken verschillende mensen het tau-teken op, waaronder de woestijnvader Antonius Abt. Zijn volgelingen, de Antoniusbroeders, hadden een enorme rode tau op hun witte habijt. In de tijd van Franciscus bestond deze orde nog. Bij Assisi zorgden ze voor de melaatsen. Dat ging Franciscus ook doen en zo kwam hij via de Antoniusbroeders in aanraking met het tau-teken.
Franciscus schrijft het onder brieven als handtekening, zegent er mensen mee en tekent het zelfs op muren. Dertiende-eeuwse graffiti dus. Zo werd dit het teken van de franciscaanse familie. Ook onze pij is, als we onze armen spreiden, in feite een tau-teken.
Toen de franciscanen besloten om niet meer de hele dag in pij te lopen, gingen ze het tau-teken dragen om herkenbaar te zijn. Onze lekenorde deed dat al langer. Net als mensen die op bedevaart zijn geweest naar Assisi. Vergelijk dat maar met de Jacobsschelp als je naar Santiago de Compostella gepelgrimeerd bent. Kom je dus tegenwoordig een tau-teken tegen, dan heb je met iets franciscaans van doen… of iets met wiskunde, blijkbaar.
