Anderzijds heeft Franciscus gedurende zijn leven zijn lichaam, broeder ezel, verre van ontzien. Strenge vastenpraktijken, doorwaakte nachten van meditatie en gebed en duizenden kilometers blootsvoets lopen hadden hun tol geëist. En bij alles moest zijn lichaam gehoor geven aan zijn ziel. Broeders maakten zich om die reden vaak zorgen over hem. Ontroerend om te lezen is de dialoog tussen Franciscus en één van zijn broeders. Zijn medebroeder en biograaf Thomas van Celano schreef deze dialoog uit in zijn ‘Gedenkschrift van Franciscus’ daden en deugden’, hoofdstuk 160, paragraaf 211:

‘Vertel mij eens als je wilt, vader, hoe consciëntieus je lichaam aan je opdrachten gevolg heeft gegeven toen het daar nog toe in staat was.’ Franciscus zei: ‘Ik kan er voor instaan, mijn zoon, dat het mij in alles gehoorzaam is geweest, zichzelf nooit gespaard heeft en mijn bevelen strikt heeft opgevolgd. Geen inspanning was te veel, geen ongemak ging het uit de weg, voorzover het tenminste mijn bevelen kon uitvoeren. We waren het volkomen met elkaar eens dat we zonder tegensputteren Christus de Heer moesten dienen.’ De broeder haakte hierop in: ‘Waar is dan je vrijgevigheid, je toewijding en je grote fijngevoeligheid? Moet je zo trouwe vrienden behandelen dat je weldaden dankbaar aanneemt maar in tijden van nood niet even bereidwillig voor ze klaarstaat? Welke dienst heb je tot nu toe aan Christus je Heer kunnen bewijzen zonder de hulp van je lichaam? Je zegt toch zelf dat het daarom risico’s heeft willen nemen?’ ‘Eigenlijk, mijn zoon, heb je volkomen gelijk.’ Dan slaat het toch nergens op dat je voor een zo trouwe vriend niet thuis geeft als hij je zo hard nodig heeft? Tot aan zijn dood heeft het zichzelf en het zijne voor je ingezet. Je bent nota bene de hulp en de steun van iedereen die het moeilijk heeft. Zo mag je tegen de Heer niet zondigen.’ Toen zei Franciscus: ‘God zegene je, mijn zoon, dat je zo’n verstandig en heilzaam weerwoord op mijn scrupules hebt.’ Goed gehumeurd begon hij tegen zijn lichaam te spreken: ‘Maak je maar geen zorgen meer, broeder lichaam, en vergeef me, want ik zou graag je wensen inwilligen, graag en vlug je klachten verhelpen.’

Aan het eind van zijn leven vraagt Franciscus zijn lichaam ‘broeder ezel’ om vergeving, omdat hij er te veel van heeft gevraagd.

Zo zie je maar, heiligen zijn net mensen!

Br. Fer van der Reijken