‘De gelofte van de eerlijkheid’
“Eerlijkheid duurt het langst.” Die uitdrukking kent u vast wel. Het is vandaag (jaarlijks op 30 april) de Dag van de Eerlijkheid. Eerlijkheid is ontzettend belangrijk. Juist nu we in onze tijd politici steeds vaker en gemakkelijker zien wegkomen met overduidelijke leugens: “Ik heb er geen actieve herinnering meer aan.” Ja ja… als mensen aan de kwaal van Pinokkio zouden lijden, dan zouden diverse Nederlandse politici niet meer door de deuren van de Tweede Kamer passen, omdat hun neus te lang was. Om nog te zwijgen over die twee mannetjes in het Kremlin en het Witte Huis…
“De gelofte van de kuisheid gaat er ook over dat je belooft geen exclusieve relatie met iemand aan te gaan. Maar het behelst meer dan dat”
Daarom is zo’n dag waar we bewust stilstaan bij het thema ‘eerlijkheid’ zo van belang. Het hoort bij de gelofte van de kuisheid. Zoals Franciscus die invult, zou je het ook de ‘gelofte van de eerlijkheid’ kunnen noemen. Natuurlijk, de gelofte van de kuisheid gaat er ook over dat je belooft geen exclusieve relatie met iemand aan te gaan. Maar het behelst meer dan dat; immers óók gehuwden worden opgeroepen kuis te leven. Net als van de andere twee geloften zegt Franciscus dat de broeders “in” de kuisheid moeten wonen. De geloftes zijn drie dimensies die samen een ruimte vormen, waarin de broeders zich vrij kunnen bewegen. Geloftes gaan dus niet zo zeer over wat niet mag, maar vooral om wat je wel moet doen. De gelofte van de kuisheid vraagt ons allemaal – dus ook iedereen buiten een klooster, gehuwd of ongehuwd, met kinderen of zonder kinderen – te leven zonder masker, zonder opsmuk: gewoon te zijn wie je bent, zonder bijbedoelingen. Eerlijk dus.
Voor de duidelijkheid: dat is iets anders dan dat je altijd alles maar moet zeggen. Er zijn zaken waar over je beter kunt zwijgen. Botte eerlijkheid kan namelijk behoorlijk kwetsen en dáártoe is deze gelofte natuurlijk geen uitnodiging. Een van de eerste broeders, broeder Egidius, zei ooit: “De mens moest een hals als een kraanvogel hebben. Dan moest het woord enige bochten passeren vóór het de mond kon verlaten.” Net iets meer nadenktijd…
Een leven zonder maskers is een kwetsbaar leven. Het is veel gemakkelijker om je te verstoppen achter een imago, een rol, een functie. Maar de uitdaging is ook daarin juist altijd jezelf te zijn. Binnen de broederschap helpt dat je weet dat de anderen óók die gelofte hebben afgelegd. Daarmee ben je allemaal even kwetsbaar, maar ook authentiek.
Soms hoor je mensen wel eens zeggen dat hij of zij toch altijd zo heerlijk zichzelf is. Daar klinkt vaak het verlangen in door dit zelf ook wel te willen. Ik zou bijna zeggen: “Wat let je?” Maar ja, het is niet gemakkelijk. Het voelt soms wat naakt. Je kunt gemakkelijk gekwetst, gewond worden door een ander. En toch is het de uitdaging die God ons meegeeft. We zijn immers gemaakt door God zoals we zijn; onszelf anders voordoen is eigenlijk tegen God zeggen: “Het is niet goed zoals U mij gemaakt heeft.” En dat is nogal wat. Positief geformuleerd: we dienen en eren God pas echt goed als we ons zelf zijn. Of in de woorden van Franciscus:
Gelukkig wie zuiver van hart zijn,
want zij zullen God zien.
Ze zijn echt zuiver van hart
die het aardse verachten,
het hemelse zoeken
en niet ophouden de levende en ware Heer God
altijd te aanbidden en te zien met een zuiver hart en gemoed.
(Wijsheidsspreuk 26)
Br. Hans-Peter Bartels



Pexels
Hans van Wingerde

Hans van Wingerde