Wat is je vroegste herinnering aan Franciscus en wat deed dat met je?
“Mijn vroegste bewuste herinnering aan Franciscus is van niet zo lang geleden; een paar jaar voordat ik bij de Franciscaanse Beweging kwam te werken. Ik studeerde religiewetenschappen en verbleef met een groepje medestudenten een weekend in een klooster. Daar hing op de gang met gastenkamers een afbeelding van Franciscus’ vogelpreek. Omdat ik altijd al iets met vogels heb gehad – ik kreeg die liefde met de paplepel ingegoten door mijn vader – was mijn aandacht meteen getrokken. Wie staat daar tegen die vogels te praten? En wat heeft hij te vertellen dat ze zo geboeid lijken te luisteren? Ik ervaarde het op dat moment ook als contrasterend met de plek waar ik was. Binnen de robuuste kloostermuren voelde ik me allesbehalve in contact met de natuur. Toen ik later door de kloostertuin liep, vloog een steenuiltje steeds een paar meter voor mij uit. Dat was een mooie ervaring en deed mij terugdenken aan dat beeld van de vogelpreek, waardoor ik het niet meer vergeten ben.”
Welk verhaal over Franciscus en/of welke tekst uit de Geschriften van Franciscus spreekt je het meeste aan?
“Wat me in het algemeen in de verhalen over Franciscus aanspreekt is dat hij zijn idealen voorleeft en laat zien daarmee een verschil te kunnen maken. Dat vind ik bemoedigend in een wereld waarin de kleine dingen die je zelf kunt doen vaak voelen als een druppel op een gloeiende plaat.”
“Ik ben opgegroeid met een grote liefde en een sterk rechtvaardigheidsgevoel voor dieren en de natuur. Het is de plek waar ik me het meest gedragen en verbonden voel. De verhalen waarin die verbondenheid en het zorgdragen en eerbied voor het leven een plek hebben, waarin ik herkenning vind voor hoe ik zelf probeer te kijken en te leven, spreken mij daarom in het bijzonder aan. Bijvoorbeeld wanneer Franciscus, verwijzend naar twee vastgebonden lammetjes op de schouders van een man, aan hem vraagt: ‘waarom mishandel je mijn broeders?’ En natuurlijk het Zonnelied, waarin die broeder- en zusterschap met de gehele aarde bezongen wordt.”
Is Franciscus voor jou nog steeds springlevend?
“Sinds ik bij de Franciscaanse Beweging werk, kom ik Franciscus overal tegen. Nu zou je kunnen zeggen dat dat onvermijdelijk samenhangt met mijn werk, maar met die ‘franciscaanse voelsprieten’ zie ik zijn aanwezigheid nu óók op meer onverwachte plekken, zoals verwijzingen in films of in kunst. En natuurlijk kom je zijn voorbeeld tegen in gesprekken over, bijvoorbeeld, duurzaamheid of interreligieuze dialoog. Als iemand 800 jaar na zijn dood zo breed aanwezig is, kun je wel zeggen dat diegene nog altijd springlevend is. Ik begrijp ook wel waarom: Franciscus is toegankelijk en praktisch ingesteld en raakt aan thema’s die ook nu heel actueel zijn: zorg voor de aarde, opkomen voor de kwetsbaren, vredevol en geduldig omgaan met andersdenkenden. Maar ook: niet altijd het nieuwste van het nieuwste moeten hebben, niet méér willen hebben of beter willen zijn dan een ander, maar dankbaarheid oefenen, genoegen nemen met genoeg en vrede vinden in jezelf.”
‘Zonder Franciscus…’?
“…miste ik een stukje inspiratie en bedding; een kader waarin mijn verbondenheid met de natuur en mijn verlangen naar eenvoud en rechtvaardigheid worden gedragen en verdiept.”