Taal belangrijk binnen en buiten onze orde
De Raad van Europa viert jaarlijks op 26 september ‘de Europese Dag van de Talen’. Deze dag is erop gericht om meerdere talen te leren dan alleen je eigen moedertaal. Dat het spreken van meer dan één taal handig is, weten internationale ordes als de onze als geen ander. En dat al ruim 800 jaar. Wilden de minderbroeders ergens ‘voet aan de grond krijgen’ om iets voor de lokale minderen te betekenen, dan was de lokale taal spreken een must. Dat hebben ze letterlijk door schade en schande ondervonden.
Het land uitgegooid
Als Franciscus zijn broeders in 1219 – dat is tien jaar na het ontstaan van de orde – de Alpen over stuurt, gaat het eigenlijk overal mis. In Frankrijk kunnen ze de mensen nog wel enigszins verstaan. Als die echter vragen of ze Albigenzen zijn, antwoorden de broeders – omdat ze geen idee hebben wat dit zijn – met “ja”. Albigenzen was een ander woord voor katharen of ketters. Geen wonder dus dat ze het land weer uitgegooid worden.
Het Duits spreken de broeders al helemaal niet. Als ze dus op een gestelde vraag “Si” antwoorden, hebben ze geluk dat de vraag was “Hebben jullie honger?” en de tweede vraag “Hebben jullie dorst?” gaat ook nog goed. Als de derde vraag echter “Zijn jullie ketters?” luidt en ze weer denken weg te komen met “Si!” worden ze net als in Frankrijk het land weer uitgezet. In Hongarije worden ze door herders en hun honden zelfs aangevallen en van alles beroofd. Er was een broeder die zelfs tot 15x zijn onderbroek moest afstaan.
Pas bij een tweede poging in Duitsland sturen ze een broeder mee die Duits spreekt. Deze Caesarius van Spiers (Speyer) is namelijk als Duitser naar Italië gekomen en is broeder geworden. Dát werkt.
Als Franciscus in 1219 zijn broeders de Alpen over stuurt, gaat het eigenlijk overal mis
In de komende decennia wordt Europa als geheel het thuis voor ons als Europese minderbroeders
Alleen Engels is niet genoeg
Zo verging het ook de Nederlanders die in de vorige eeuw naar Brazilië en Indonesië gingen. Leerden ze geen behoorlijk Portugees respectievelijk Bahasa Indonesia, dan konden ze beter weer naar huis. Maar kom je met Engels dan geen heel eind? Zeker. Maar niet ver genoeg. Je blijft dan toch een buitenstaander, een toerist, in de lokale cultuur.
Precies daarom grijpt Europa deze dag ook aan: ze wil voorkomen dat het Engels een soort Lingua Franca wordt [red.: gemeenschappelijke taal gebruikt door mensen met een verschillende moedertaal]. Dat is niet de bedoeling. Ze stimuleert de Europeanen ook talen als Deens, Duits, Frans, Italiaans, Nederlands, Pools, Slowaaks, Spaans of Zweeds te leren. In de komende decennia waarin ook voor ons als Europese minderbroeders Europa als geheel ons thuis wordt, is dat belangrijk. De beide manieren die Franciscus beschrijft hoe zijn broeders tussen anderen moeten leven zijn talig: geen woordenstrijd, maar wel belijden dat ze christen zijn en het woord van God verkondigen.
Maar eigenlijk is voor iedere Europeaan talenkennis onontbeerlijk; er is maar één land in Europa waar een enkele taal wordt gesproken en dat enkel grenst aan landen die diezelfde taal spreken. En dat is Liechtenstein. Dus… Flotti Flotti, an die Arbeit…!; Allez, au travail!, Forza, al lavoro!
www.vaticanstate.va
