In Assisi wil de paus jongeren aanmoedigen om te dromen van ‘grote dingen’
Paus Leo XIV bezoekt op 6 augustus Assisi om duizenden jonge Europeanen te ontmoeten en hen aan te moedigen om, in de geest van de heilige Franciscus, groot te dromen en een leven van geloof, zingeving en dienstbaarheid te omarmen. Daniele Piccini interviewde namens Vatican News broeder Luca de Pasquale, een van de organisatoren van de ‘GO! Franciscan Youth Meeting’, die van 3 tot en met 6 augustus jonge Europeanen naar de stad van de heilige Franciscus brengt.
Het pastorale bezoek van paus Leo XIV aan de Italiaanse stad Assisi op donderdag 6 augustus vormt het sluitstuk van vier dagen vol ontmoetingen, workshops en momenten van uitwisseling. De paus zal vragen van jongeren beantwoorden en in de eucharistieviering voorgaan. Daarbij zal hij hen, zoals hij een jaar geleden deed tijdens de Jongerenjubileumviering in Tor Vergata, uitnodigen om geen genoegen te nemen met een middelmatig leven.
Mensen die betrokken zijn bij de pastorale begeleiding van jongeren – onder wie broeder Luca de Pasquale, een van de organisatoren van de ‘GO! Franciscan Youth Meeting’, die van 3 tot en met 6 augustus duizenden Europeanen tussen de 18 en 33 jaar naar de stad van de heilige Franciscus brengt – merken dat veel jongeren vaak geen sterke verlangens meer hebben en al zijn opgehouden te dromen over hun toekomst.
De 38-jarige minderbroeder vertelt aan Vatican News hoe belangrijk het is om iemand als de paus te horen spreken: iemand die jongeren kan vertellen over de volheid van het leven. Hij spreekt ook over de waarde van het kijken naar een voorbeeld van ‘heilige rusteloosheid’, zoals de heilige Franciscus, die tot jongeren van vandaag kan spreken alsof hij hun tijdgenoot is.
“Jongeren zijn opgehouden te dromen over de toekomst”
“Drie jongeren zullen de paus vragen stellen”
Broeder Luca, hoe ziet het programma van het pausbezoek aan Assisi eruit op de ochtend van 6 augustus?
“De Heilige Vader komt op de ochtend van 6 augustus al vrij vroeg aan, om 8.30 uur. Alles vindt plaats bij de Heilige Maria van de Engelen, in de basiliek die de kleine Portiuncula-kapel herbergt. Franciscus van Assisi heeft deze kapel gerestaureerd; hij woonde er, stichtte er de Orde van de Minderbroeders en stierf er. Het is een belangrijke plaats voor onze familie en ook voor het 800-jarig jubileum van Franciscus’ Transitus’ dat we dit jaar vieren.
De paus zal eerst kort persoonlijk bidden in de Portiuncula-kapel. Daarna gaat hij naar buiten, naar het plein. Daar zal hij, voor de menigte die vanwege de beperkte capaciteit van de basiliek niet naar binnen kan, luisteren naar drie jongeren uit verschillende delen van Europa. Zij zullen hem drie vragen stellen over drie verschillende onderwerpen.
Daarna ontmoet de paus de franciscaanse families in besloten kring. Vervolgens zal hij rond 10.00 of 10.30 uur de eucharistieviering voorgaan. Het is die dag ook het feest van de Gedaanteverandering van de Heer.”
Er zullen heel veel jongeren in Assisi zijn: deelnemers aan de ‘GO! Franciscan Youth Meeting’, jongeren die zojuist de 44e Franciscaanse Voettocht hebben voltooid en voor het Pardon van Assisi zijn aangekomen, en jongeren die speciaal voor de eucharistieviering met paus Leo XIV komen. Het wordt bijna een franciscaanse Wereldjongerendag…
“We zijn ervan overtuigd dat de Heilige Vader in zijn homilie een woord zal kunnen spreken dat de betekenis samenvat van alles wat de jongeren in de voorafgaande dagen hebben beleefd. Op donderdag 6 augustus, na de eucharistieviering en nadat de paus is vertrokken, zullen we de jongeren een soort ‘missionair handvest’ aanbieden.”
Wat houdt dat in?
“In de dagen voorafgaand aan hun ontmoeting met de paus nemen de jongeren deel aan workshops over verschillende onderwerpen. Enerzijds worden ze uitgenodigd om te luisteren; anderzijds krijgen ze zelf een centrale plaats en de gelegenheid om hun mening te geven.
Aan het einde maken we een soort samenvatting van wat uit de gesprekken van de jongeren naar voren komt. Op basis daarvan stellen we een missionair handvest op, dat zij vervolgens in hun eigen gemeenschappen in Europa en daarbuiten in praktijk kunnen brengen.”
“We zullen de jongeren een soort ‘missionair handvest’ aanbieden.”
“Jongeren krijgen de gelegenheid opnieuw te luisteren naar Gods roepstem in hun leven.”
De ontmoeting met de paus vormt het hoogtepunt van vier dagen die volledig aan jongeren zijn gewijd. Wat zijn volgens u de belangrijkste of meest aansprekende momenten van die vier dagen?
“De workshops vormen het hart van het hele evenement. Op de eerste avond komen de jongeren aan en beginnen ze met luisteren naar een inleiding die een sleutel biedt om te begrijpen wat we samen gaan beleven. Daarbij spreken de bisschop van Assisi, aartsbisschop Felice Accrocca, en professor Marco Erba.
Ze zullen proberen de ervaring van het Kapittel van de Matteos van 1221 in de juiste context te plaatsen: een gebeurtenis uit het leven van Franciscus en de franciscaanse orde die ook onze bijeenkomst van vandaag inspireert.
We organiseren workshops over vrede, vergeving en roeping. Daarmee krijgen jongeren de gelegenheid opnieuw te luisteren naar Gods roepstem in hun leven. Op 4 augustus zullen ze vooral luisteren; op 5 augustus krijgen ze tijdens meer ‘actieve’ workshops de mogelijkheid om zelf te spreken en zich rechtstreeks uit te drukken.
Er zal ook een plek zijn die ons zeer dierbaar is en die we beslist wilden opnemen: de Brandende Braamstruik, een speciale kapel die de jongeren tussen de workshops door kunnen bezoeken. Tijdens het hele evenement is er in de Heilige Maria van de Engelen voortdurend gelegenheid tot eucharistische aanbidding. Daarnaast kunnen de jongeren twee tentoonstellingen bezoeken.”
Wie heeft deze tentoonstellingen georganiseerd?
“Een ervan, over Franciscus, is door ons, de minderbroeders van Umbrië en Sardinië, georganiseerd. Het doel is mensen te helpen hem te ontdekken door veel van de beelden die in de loop der tijd aan hem zijn toegeschreven, los te laten en terug te keren naar Franciscus’ eigen woorden in zijn Testament. Een andere tentoonstelling is samengesteld door een groep studenten uit Lombardije. Zij zijn begonnen bij oorlogssituaties en hebben vervolgens mensen gezocht die door de genade van het Evangelie licht hebben gebracht.”
Het evenement is bedoeld voor jongeren van 18 tot 33 jaar, zowel gelovigen als niet-gelovigen. Kunt u uitleggen welke verwachtingen ten grondslag lagen aan de uitnodiging aan niet-gelovigen en welke reactie u hoopt te zien?
“Het feit dat Franciscus nog steeds mensen weet aan te trekken die buiten de grenzen van het geloof staan, heeft ons ertoe aangezet een beetje moedig te zijn en ons open te stellen voor mensen die misschien een stap voorbij vooroordelen willen zetten, opnieuw verbinding willen maken met wat belangrijk is in het leven en misschien de Heer willen ontmoeten. We weten niet of dat zal gebeuren. Dat is waar we op hopen, maar zonder enige vooronderstelling.”
“Terugkeren naar Franciscus’ eigen woorden in zijn Testament”
“De figuur van de heilige Franciscus raakt aan veel onderwerpen die jongeren na aan het hart liggen”
Hoeveel jongeren zullen deelnemen?
“De inschrijving sloot op 30 juni. Ongeveer 2.150 jongeren zullen aan het evenement deelnemen, naast alle mensen die voor de eucharistieviering met de paus komen.”
De figuur van de heilige Franciscus raakt aan veel onderwerpen die jongeren na aan het hart liggen: zorg voor het milieu, een radicale relatie met Christus, liefde voor de meest kwetsbaren en respect voor vrouwen. Wat voor relatie hebben jongeren volgens uw ervaring met deze heilige?
“Franciscus is fascinerend. Wat mensen tot hem aantrekt, is zijn eenvoud, zijn vermogen om over het leven van jongeren te spreken alsof hij een van hun leeftijdsgenoten is en vooral het feit dat Franciscus altijd een grote dromer is geweest. Hij was nooit een jongeman die eenvoudigweg genoegen nam met wat het leven hem bood. En juist dat fascineert veel jongeren.
Wanneer ik hier jongeren ontmoet, stel ik hun graag een vraag. Ongeacht hun leeftijd vraag ik altijd: ‘Wat is jouw droom? Wat is het grootste verlangen dat je in je hart draagt?’ Het is verdrietig om te horen dat veel van hen niet weten hoe ze daarop moeten antwoorden. Het is alsof ze het al hebben opgegeven. Maar wanneer ze luisteren naar het levensverhaal van Franciscus, zien ze hoe hij nooit opgaf, maar steeds weer durfde om verder te gaan.”
De afgelopen jaren werden de bestsellerlijsten in Italië meer dan ooit gedomineerd door boeken over de heilige Franciscus. Hoe verklaart u dat de belangstelling voor de Arme van Assisi verder is gegaan dan gespecialiseerde literatuur, en zich heeft verspreid onder een veel breder publiek?
“Franciscus raakt onderwerpen die zeer actueel en bijzonder relevant zijn: zorg voor de schepping, respect binnen relaties en het zien en ervaren van onszelf als broeders en zusters in een context die steeds sterker wordt gekenmerkt door individualisme. Dat zijn allemaal thema’s die mensen vandaag diep raken.
Het risico dat we moeten vermijden, is dat we Franciscus dingen laten zeggen die hij nooit heeft gezegd of hem een identiteit toeschrijven die niet werkelijk de zijne is. Als onderdeel van dit evenement hebben we een tentoonstelling opgenomen die we vorig jaar tijdens de Rimini Meeting hebben gepresenteerd. Deze tentoonstelling blijft hier in de Heilige Maria van de Engelen te zien vanaf het begin van het GO!-evenement tot aan het feest van de heilige Franciscus zelf. Toen we af en toe als gids bij de tentoonstelling optraden, zagen we mensen naar buiten komen die zeiden: ‘We hadden Franciscus eigenlijk nog nooit echt leren kennen!’”
“Het risico dat we moeten vermijden, is dat we Franciscus dingen laten zeggen die hij nooit heeft gezegd”
“Het Zonnelied is in werkelijkheid een lied tot God”
Kunt u een voorbeeld geven van iets dat vaak aan de heilige Franciscus wordt toegeschreven, maar wat hij in werkelijkheid nooit heeft gezegd of gedaan?
“Het Zonnelied van broeder Zon wordt vaak geïnterpreteerd als een ecologische hymne, alsof Franciscus bij uitstek een milieuactivist was en de schepselen van fundamenteel belang waren en boven al het andere in zijn leven stonden.
Het Zonnelied wordt verkeerd begrepen wanneer het op deze manier wordt gelezen.
Toen Franciscus het schreef, had hij zojuist de stigmata op La Verna ontvangen. Bovendien hadden zijn medebroeders hem aan de kant geschoven en wilden zij hem niet langer als minister-generaal van de orde. Geestelijk bevond hij zich daardoor in een toestand van eenzaamheid.
Het Zonnelied, dat oppervlakkig gezien aan Franciscus wordt toegeschreven als een lofzang op de ecologie, is in werkelijkheid een lied tot God. Franciscus verwijst naar de schepselen omdat zij het merkteken van God dragen. Daarom betekent het zien van de schepselen ook dat je iets van God ziet. Dit hielp Franciscus om zich niet naar binnen te keren en volledig op te gaan in zijn eigen strijd en lijden.”
