“Houd contact, desnoods met behulp van technologie”
Op deze Werelddag van de Telecommunicatie en de Informatiemaatschappij (jaarlijks op 17 mei) reflecteert onze coördinator communicatie Simone Ooms op de (on)mogelijkheden van moderne communicatiemiddelen. Hoe zou Franciscus hier tegenaan hebben gekeken?
Eerder dit jaar volgde ik een EHBO-cursus. Haast tot vervelens toe werd er bij ons ingehamerd: bij reanimaties of andere levensbedreigende situaties altijd éérst 112 (laten) bellen en je telefoon op de luidspreker zetten, en dán de hulpverlening starten (als iemand anders belt, kun je natuurlijk direct starten). Tijdens de praktijkdag kwam er echter een wonderlijke toevoeging aan deze instructie…
Telefoonangst
“Als je een jongere vraagt om 112 te bellen, moet je wel even opletten of dat goed gaat,” vertelde de instructrice. Ik vroeg haar waarom. “Die durven vaak niet te bellen,” antwoordde ze. Even dacht ik dat het ging om de angst om onterecht te bellen, maar ik werd snel uit die droom geholpen: “Ze durven gewoon niet te bellen. Telefoonangst,” verduidelijkte ze. Ik was stomverbaasd en voelde me eerlijk gezegd ook een ‘oud wijf’ omdat ik er niks van begreep. Wat wilden die jongeren dán? Met 112 áppen? Ja, eigenlijk wel… Door het al het appen en chatten zijn velen het namelijk verleerd om ‘gewoon’ een telefoongesprek te voeren.
Natuurlijk, we moeten niet alle jongeren over één kam scheren en dit is slechts de ervaring van één EHBO-professional (met jarenlange ervaring, dat dan weer wel). Maar toch… dat telefoonangst zelfs in dit soort situaties meespeelt, vond en vind ik schokkend. Hoe diep zijn we als samenleving gezonken als mensen letterlijk niet meer gewend zijn om met elkaar te praten? Als dat zelfs een probleem wordt bij levensbedreigende situaties?
“Door het al het appen en chatten zijn velen het verleerd om ‘gewoon’ een telefoongesprek te voeren”
“Ook ik ben een beetje behept met de tijdsgeest”
Tijdsgeest
Ik kan er, als een echt ‘oud wijf’, over gaan zitten mopperen of zelfs heilig verontwaardigd zijn. De eerlijkheid gebiedt me echter te zeggen dat ook ik een beetje behept ben met de tijdsgeest. Op mijn werk lopen altijd tientallen klusjes door elkaar en geef ik de voorkeur aan mails of apps omdat ik daar makkelijker in kan terugvinden wat ergens de status van is, of alle betrokkenen akkoord hebben gegeven etc. Bovendien kan iedereen dan reageren op het moment dat het hem of haar uitkomt. Er is dus over nagedacht, maar soms begint het verdacht veel op chatten te lijken. En ik merk dat het min of meer mijn ‘standaard’ communicatiemiddelen zijn geworden.
Ook herinner ik me een ellenlange messenger-conversatie met een vriendin over het feit dat we elkaar zouden gaan bellen om eens bij te kletsen. Zin om te bellen? Kwam het uit? Ja, maar kwam het mij ook uit? Videobellen of gewoon? Via welk kanaal? Op welk toestel? (Haar privé-toestel had kuren, was de werktelefoon een optie?) Eerst een gezamenlijke plaspauze? Oh, nog maar even wachten, want dan kon ik de oplader van mijn telefoon erbij pakken… Toen we elkaar eindelijk aan de lijn hadden, schaterde ze: “Weet je, vroeger bélde je elkaar gewoon!” Een waarheid als een koe. Spoiler: als het belletje niet uitkwam, kon je dat gewoon tegen elkaar zeggen.
Franciscus en communicatie
Franciscus had in zijn tijd geen ‘last’ van onze moderne communicatietechnologie. Toch worstelde ook hij met een bepaalde vorm van communiceren die ‘standaard’ was bij de verkondiging van het Evangelie. Volgens hem was er niets mis met evangelisatie door prediking, maar waren er daarnaast nog zoveel andere en meer ‘bezielde’ vormen om de Blijde Boodschap te verspreiden. Hij vond waarachtig en liefdevol medemenselijk (of ‘medewezenlijk’) contact belangrijk, evenals concrete hulp aan hen die dat nodig hadden. Vergeleken daarmee was mondelinge verkondiging het ‘pastorale appje’ van zijn tijd: snel, makkelijk en to the point – maar in zekere zin ook erg karig en misschien niet zo to the point als het aanvankelijk lijkt. Geen woorden, maar daden! Zodoende wordt aan hem vaak de uitspraak “verkondig het Evangelie, desnóóds met woorden” toegedicht.
In navolging van Franciscus kunnen we ‘echt’ contact niet alleen zien als een menselijke basisbehoefte, maar ook als een vorm van verkondiging van het Evangelie. Hoe mooi is dat? En als het zó belangrijk is, is een appje of ander berichtje via de smartphone daar dan wel de beste manier voor? We leven in een prachtige tijd met allerlei mogelijkheden en ik zou zeker niet terug willen naar een leven zonder internet… maar vrij naar Franciscus zeg ik: ‘Houd contact met elkaar, desnoods met behulp van technologie.’
Wie ga jij vandaag gewoon eens bellen – of, beter nog, in levenden lijve ontmoeten?
Simone Ooms
Francesco Magazine?
Krijn Pansters
