Pasen en Pesach
Een joods en een christelijk feest
Het is Pasen en het is Pesach. Het gebeurt lang niet altijd dat beide feesten samenvallen en dat is gek, want het christelijke Paasfeest is toch voortgekomen uit het joodse Pesachfeest.
.
Beide vallen op de eerste zondag na de eerste volle maan in de lente, maar Pesach volgt daarbij de joodse kalender en voor westers Pasen wordt de gregoriaanse kalender gebruikt. De oosters-orthodoxen gebruiken de juliaanse kalender en komen daardoor op weer een andere datum uit. Westers Pasen en Pesach vallen vaker samen. Vorig jaar was de bijzonderheid dat alle drie de feesten samenvielen. Na het jaar 2698 wordt het verschil tussen de beide christelijke kalenders zo groot, dat het oosters Pasen enerzijds en westers Pasen en Pesach anderzijds nooit meer samen kunnen vallen.
Maar genoeg over data. Zoals gezegd is Pasen voortgekomen uit Pesach. Het christendom wortelt in het jodendom. Wil je de diepere betekenis van Pasen goed snappen, dan is het van belang dat je meeneemt wat Pesach is.
Met Pasen vieren we dat Jezus opstond uit de dood. Dat klopt, maar als we het zo formuleren dan mist het feest zijn diepte. Natuurlijk is het belangrijk dat we dit wonder an sich ook gedenken, maar het gaat meer om de gevolgen ervan.
Met Pesach vieren Joden dat het Joodse volk door God verlost werd uit de slavernij uit Egypte. Alle eerstgeborenen in Egypte gingen dood, behalve bij de Joden. Zij werden overgeslagen. Pesach betekent ‘sloeg over’.
Dat was het moment dat de farao het volk liet gaan. En toen trok het door de Rietzee, achter God, achter Mozes, Aäron en Mirjam aan, zijn vrijheid tegemoet. Pesach is het feest van bevrijding. Het leert dat God zijn mensen altijd zal verlossen van zware jukken. Alle voorbereidende rituelen, zoals het huis vrijmaken van ‘chameets’, dat wil zeggen laatste restjes brood en gist verwijderen, zijn gericht op het je klaar maken voor die overgang. Zolang er nog ‘chameets’ in huis zijn, is Egypte oftewel de slavernij, nog in het hart.
Met Pesach liet God zijn Zoon sterven aan het kruis en opstaan. Het verschil: God verliest wél zijn eerstgeboren Zoon. God sloeg zijn volk, de mensen, over. De mensen echter God niet. Dat heeft zeggingskracht. We kunnen ons realiseren dat God altijd bereid is een stap verder te gaan dan mensen hoeven te gaan. Vergelijk het met het offer van Abraham: zijn zoon Isaäk hoefde uiteindelijk niet geofferd te worden, Gods Zoon dus wel.
Een heel andere zeggingskracht had Jezus’ opstanding gekregen als het met Jom Kipoer, dat valt in september of oktober, zou zijn gebeurd. Op dat feest werd een bokje de woestijn in gestuurd om te sterven voor de zonden van de mensen: de spreekwoordelijke zondebok. Die symboliek hebben wij als christenen óók op het offer van Jezus gelegd. We noemen hem niet voor niets het Lam van God. God legt het accent echter van de verlossing op de overgang naar vrijheid. Hij wil dat wij vrij zijn. Jezus heeft ons gered om vrij te zijn. Dat vieren we en daarom wens ik je een sameach Pesach en een zalig Pasen.
Bidden we met Franciscus:
Wij aanbidden U, Allerheiligste Heer Jezus Christus,
hier en in alle kerken die over heel de wereld zijn,
en wij loven U, omdat Gij door uw heilig kruis de wereld verlost hebt. Amen.
br. Hans-Peter Bartels
