Feest van de omgekeerde wereld – of toch niet?
Carnaval is in volle gang. Voor velen is het het feest bij uitstek, voor anderen (veelal van boven de rivieren) vooral een raadsel. Daarom vroegen we William Bekker, een Bosschenaar die goed bij de broeders bekend is, het nog één keer uit te leggen.
Kerkelijk gezien is carnaval een vreemde eend in de bijt. Het is zeer herkenbaar in zijn positie in de drie tot vier dagen voor Aswoensdag, maar echt kerkelijk is het nimmer geweest. Meer een wijze van de kerk om het te gaan controleren door het te plaatsen op de dagen voor Aswoensdag, zodat het nog wat te reguleren viel. Het is een feest dat qua uitbundigheid en qua saamhorigheid in de Zuid-Nederlandse (en deels Oost-Nederlandse) samenleving zijn weerga niet kent. Degenen die behept zijn met het virus ervaren het meestentijds als het hoogtepunt van het jaar. Zo ook ik.
Verbinding met heel de stad
Als Oeteldonker deel ik wat me daarin passioneert. En dat is veel, heel veel. De liederen die me verbinden met het vieren met zovelen uit mijn prille jeugd, die helaas al deels niet meer onder ons zijn. De herkenbare ritmes van de verschillende dagen met optochten, aankomst van de Prins, het spelen van muziek. De onderdompeling in sfeer, gevoel, passie en kleur. Want dat is wat er gebeurt en dat is een vorm van verbinden. Samen muziek maken en genieten dat anderen van jouw muziek (ik speel tuba) genieten. Al zijn de noten niet altijd helemaal zuiver, maar dan toch. Je trots voelen door een heel grote maatschappelijke verbinding in de stad, die je in de rest van het jaar niet ervaart. Niet zo als met carnaval. Bedenk dat, waar elders carnaval niet zo gebruikelijk is, dat grootse overstijgende en verbindende totaal niet of nauwelijks wordt gevoeld. Ik bekijk het op een afstand en zie dan vaak een teveel aan ‘los zand’ in die plaatsen. En dat is Oeteldonk niet, dat verbindt.
“Het is dankend feesten rondom Onze Lieve Heer.”
Maskers van het dagelijkse leven
Als verbinding de betekenis van carnaval is, is carnaval dan christelijk en dan ook echt katholiek? Ja en nee. Ontegenzeggelijk heeft het heidense wortels. Maar het is ook, al was het tegen wil en dank, uiteindelijk in de katholieke jaarkalender opgenomen. Omdat de datum van carnaval verspringt met Aswoensdag en Pasen, is het niet herkenbaar aan de heiligen van de betreffende dagen. Opvallend is in het feest dat de hartelijkheid tussen mensen, de verbinding onderling en vooral de rust in de grote hectiek te voelen is. Rust? Ja, dat ook… de rust om weer eens met mensen te praten die je zowat uit het oog bent verloren. Carnaval is als een grote reünie. Door het jaar heen heb je misschien geen tijd. Met carnaval zie je de ander weer omdat er dan weer even tijd is. En dat is mooi. Voor mij popt dan altijd de vraag op wanneer je als mens nu écht bent. Is dat met het masker van het jaar op als je naar je werk gaat, je formeel opstelt en bovenal zoveel mogelijk centjes verdient? Of is het als carnavalsliefhebber, als iemand die misschien – en dat klinkt gek – juist zijn masker afdoet om van echt menselijke waarde voor de ander te zijn. Ik denk het laatste. En dat probeer ik juist het hele jaar door met me mee te nemen.
Dankbaarheid vieren
‘Bemint de Heer uw God en de (Oeteldonkse) naaste gelijk uzelf,’ staat er dit jaar prachtig in het verenigingsblad van de Oeteldonksche Club van 1882, genaamd de ‘Blurb’, een opborreling uit het Oeteldonks moeras. Er staat een stuk in over de jaarlijkse carnavalsmis in de kathedraal. Daar wordt elk jaar gevierd dat je als mens, als Oeteldonker, dankbaar mag zijn dat je dit mag meemaken. Het is dankend feesten rondom Onze Lieve Heer. En daar blijft het niet bij: Oeteldonk borrelt door het jaar heen met regelmaat op in de stad, verweven als het is met het DNA van het Bossche ‘zijn’… en dus ook met dt van mij en van mijn familie en vrienden. Het is een bevochten feest dat behouden is in de historie: zeker vanaf 1381 volgens de stadskronieken. En elders nog heel veel langer.
Zaligsprekingen en bruiloft te Kana
Ik ben ervan overtuigd dat als we de verbinding van het feest de rest van het jaar zouden weten te vertalen vanuit ons menszijn, dat het nog niet zo slecht zou zijn gesteld met deze wereld. De acht zaligsprekingen zouden mijns inziens het best tot hun recht komen. Welk feest roept de gezindheid op om bijvoorbeeld met de Oeteldonkse bezuukskes alle wooncentra met ouderen af te gaan, om daar het feest te gaan brengen met muziek en zang? Of verbindt de jeugd met het, waardoor de menselijke warmte van kindsbeen feestend wordt ervaren? Een van de bijbelse verhalen die altijd in deze tijd in me opkomt, is dan ook die van de bruiloft te Kana. Het was het eerste grote wonder van de Heer in de publieke ruimte van het Heilige Land. Onze Zoete Moeder heeft Hem toch dit wonder laten verrichten. Het geeft aan hoe genieten en feesten er mogen zijn. Altijd. Onze Lieve Heer hield waarschijnlijk ook wel van een wijntje, zeker toen – volgens de tafelmeester – Hij ertoe bijdroeg dat de beste wijn tot het laatst toe alsnog genuttigd kon worden. Zo beschouw ik Oeteldonk: het beste van het feestende karakter in de stad. Het grootste feest. Oeteldonk biedt het beste van de verbinding in de stad waarin gelovige en niet-gelovige mensen elkaar in hun mens zijn gewoon vinden. Dat is van onschatbare waarde.
We leven nu én straks
Al staat carnaval misschien veel losser van de verdere diepergaande religieuze betekenissen van de andere grote feesten door het jaar heen… Geef mij de liefde en de gein, aldus de woorden van een oud carnavalslied. Verbindt dat dan ook eens met geloof en hoop. Dan biedt Oeteldonk het beste wat je je maar kunt bedenken. Zo maak ik de vertaalslag. Om dan op Aswoensdag de opgang te maken naar Pasen… want alhoewel we uit stof gekomen zijn en daartoe zullen wederkeren… leven we nu, maar ook door het geloof straks verder. En Oeteldonk is daar in onze stad als carnavals’durp’ het ultieme bewijs van. Ook voor u zing ik de komende dagen “alle sterren van de hemel”, vraog ik oh Lieven Heer “om hier en nu maar ook “Ooit allemaal samen te zijn”… liedteksten, herinneringen, warmte en gelukzaligheid. Ik wens u allen een zalige carnaval! Want zalig is het voor mij.
William Bekker
Pexels
Simone Ooms
Simone Ooms