Feestelijke doorstart Franciscaans Studiecentrum
Lezingen, panelgesprek en presentatie Francesco Magazine
Het vernieuwde Franciscaans Studiecentrum (FSC) is vrijdag 30 januari op feestelijke wijze geopend in The Faculty Club van Tilburg University. In de nieuwe opzet maakt het FSC onderdeel uit van de Tilburg School of Catholic Theology (TST) van Tilburg University. Tijdens de feestelijke middag kwamen verschillende sprekers aan het woord en werd het nieuwe Francesco Magazine officieel gepresenteerd.
Door krimp van de drie orden van de minderbroeders in de Lage Landen was het niet langer houdbaar om een zelfstandig FSC personeel en financieel te faciliteren, vertelde Theo van Adrichem ofm, provinciaal van de minderbroeders franciscanen in de Lage Landen. Vanaf 1985 was het FSC aangehaakt bij de Katholieke Theologische Hogeschool Utrecht, die later is opgegaan in de TST Tilburg. Nu wordt het FSC volledig ingebed in de theologische faculteit van de Tilburg University, waardoor de franciscaanse spiritualiteit aanwezig blijft op de universiteit. Dat is het resultaat van gemotiveerd en vruchtbaar overleg van vertegenwoordigers van het FSC met decaan prof. dr. Karim Schelkens. Van Adrichem sprak hiervoor grote dankbaarheid uit namens de drie orden en wenste Gods zegen aan dr. Krijn Pansters, coördinator van het nieuwe FSC, en prof. Willem Marie Speelman, die deze overgang letterlijk gaan mee-maken.
Te veel broeders
Christophorus Goedereis ofm cap, delegaat van de kapucijnen, gaf stof tot nadenken over een uitspraak van Franciscus van Assisi, grondlegger van de franciscaanse spiritualiteit. Franciscus vond namelijk juist dat er te véél broeders waren: de broederschap werd daardoor lastig te managen, vond hij. Hoe zou hij naar de afgelopen 800 jaar hebben gekeken en wat zou hij vinden van de huidige krimp in Nederland en Vlaanderen? Een positieve ontwikkeling is volgens Goedereis in ieder geval dat de verschillende ordes van de franciscaanse familie elkaar steeds meer opzoeken om samen te werken, bijvoorbeeld voor het Francesco Magazine. Zonder krimp was dat waarschijnlijk niet gebeurd.
Van activiteiten naar presentie
Prof. dr. Willem Marie Speelman vertelde in zijn presentatie over zijn empirische onderzoek naar de manier waarop de religieuzen binnen de franciscaanse familie zelf naar de huidige situatie kijken. Uit hun persoonlijke verhalen en inzichten concludeert Speelman dat zij het niet per se problematisch vinden dat er minder animo is voor het leven als religieus. Er kunnen immers andere vormen van spiritueel leven ontstaan. Tegelijkertijd zien de religieuzen hun rol, misschien nog wel meer dan voorheen, als een manier om het goddelijke present te stellen in een wereld die draait om de waan van de dag. Nu door minder bemensing allerlei concrete activiteiten veelal zijn weggevallen, is die presentie sterker geworden – en dat heeft zeker ook zijn mooie kanten.
Historische franciscaanse bronnen
Hoewel de bekende lezing van de Nederlandse geschiedenis anders doet vermoeden, waren er (bijvoorbeeld in de periode rond de Reformatie) veel franciscaanse publicaties van eigen bodem. Dat bleek tijdens de presentatie van dr. Bert Roest, docent oude en middeleeuwse geschiedenis aan de Radboud Universiteit. Hij betoogde dat ons beeld van onze vaderlandse geschiedenis ‘protestantser’ is dan in werkelijkheid het geval zou zijn geweest. Mogelijke achterliggende redenen dat deze bronnen min of meer over het hoofd zijn gezien, zijn het gebruik van het Latijn én het feit dat de franciscanen altijd een internationale orde zijn geweest: zodoende zijn werken van Nederlandse franciscanen veelal in het buitenland gepubliceerd.
Hedendaags onderzoek
Hoe hedendaags onderzoek naar de noch immer maatschappelijk relevante franciscaanse spiritualiteit eruit ziet, en zou kunnen zien, vertelde dr. Krijn Pansters in zijn lezing. Hij belichtte het internationale en regionale netwerk van instituten, verenigingen en onderzoekscentra die zich vanuit allerlei disciplines toeleggen op de francsicaanse wetenschap. Omdat velen vanuit een persoonlijke betrokkenheid de franciscaanse spiritualiteit bestuderen, is het behouden van een neutrale en kritische houding volgens hem wel een aandachtspunt. Ook deed Pansters suggesties voor nieuwe richtingen van toekomstig onderzoek. Hij benadrukte de blijvende centrale rol van Franciscus als religieus leider, intellectuele inspiratiebron en theologische toetssteen, wiens nalatenschap gekenmerkt blijft door radicaal christocentrisme, armoede, broederschap en naastenliefde.
Pexels - Tuấn Kiệt Jr.
Pixabay